Czyszczenie BIK: co naprawdę da się usunąć z historii

Czyszczenie BIK, czym naprawdę jest, a czym nie

Firmy oferujące „czyszczenie BIK" albo „usuwanie długów z historii" trafiają się regularnie w wynikach wyszukiwania, i regularnie obiecują więcej, niż da się prawnie zrobić. W polskim prawie nie ma mechanizmu, który pozwala skasować z bazy BIK prawdziwy wpis o zobowiązaniu, tak jakby nigdy nie istniało. To, co naprawdę istnieje, to cofnięcie zgody na przetwarzanie danych - Twoje uprawnienie, które możesz wykonać samodzielnie, bez pośrednika i bez opłaty, ale które działa tylko w konkretnych, ograniczonych sytuacjach.

BIK (Biuro Informacji Kredytowej) przetwarza dane o Twoich kredytach i pożyczkach na podstawie zgody, którą podpisujesz przy zawieraniu umowy z bankiem. Możesz tę zgodę odwołać w dowolnym momencie, zarówno w trakcie spłaty, jak i po spłacie. Zanim jednak złożysz taki wniosek, warto rozumieć, co konkretnie zniknie, a co zostanie - bo w części przypadków wniosek nic nie zmieni, a w innych może zadziałać na Twoją niekorzyść. Wracamy do tego w dalszej części artykułu.

Jak czytać swój raport BIK, zanim zdecydujesz, co zmieniać

Zanim zaczniesz cokolwiek odwoływać czy reklamować, warto wiedzieć, na co właściwie patrzysz. Raport BIK, ten sam, który dostajesz bezpłatnie raz na 6 miesięcy na podstawie art. 15 RODO, dzieli się na kilka bloków.

Przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny

To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne. Wpis, który Cię niepokoi, może być błędny (wtedy potrzebujesz reklamacji, nie cofnięcia zgody) albo prawdziwy, ale niewygodny (wtedy zostaje Ci właśnie cofnięcie zgody, z całym jego ograniczonym działaniem). Do tego rozróżnienia wracamy w dalszej części artykułu.

Cofnięcie zgody na przetwarzanie danych, krok po kroku

Wniosek o cofnięcie zgody złożysz na kilka sposobów, w zależności od tego, czy masz konto w Portalu BIK.

• Z kontem w Portalu BIK: przez formularz kontaktowy po zalogowaniu, wypełniając oświadczenie o odwołaniu zgody - indywidualnej dla konkretnego zobowiązania albo ogólnej.
• Bez konta: listem poleconym na adres siedziby BIK albo mailem podpisanym podpisem kwalifikowanym.
• Przez instytucję finansową: wskazując dokładnie, którego kredytu lub pożyczki dotyczy wniosek, najlepiej z datą umowy.

BIK ma maksymalnie 30 dni na potwierdzenie odwołania zgody. To ten sam termin, niezależnie od wybranego kanału.

Wpis powyżej 60 dni: co się da zrobić

To rozróżnienie ma znaczenie dopiero po spłacie długu. Dopóki zobowiązanie wisi, żaden bank nie ma powodu robić ustępstw. Kiedy jednak dług jest już w całości uregulowany, a opóźnienie w trakcie spłaty przekraczało 60 dni, zdarza się, że dobrze uzasadniony wniosek o wcześniejsze wycofanie wpisu odnosi skutek - zwłaszcza gdy to było pojedyncze potknięcie, a nie seria powtarzających się zaległości. To jednak gest dobrej woli banku, nie Twoje prawo. Część banków się na to zgadza, część odmawia kategorycznie, i żaden przepis nie zmusza ich do żadnej z tych decyzji. Dlatego warto spytać wprost tę konkretną instytucję, najlepiej pisemnie, z krótkim uzasadnieniem: że opóźnienie było jednorazowe, że dług jest spłacony w całości, że współpraca z bankiem trwa dalej na innych produktach.

Jest jeszcze jedna droga, rzadziej wykorzystywana: sprawdzenie, czy bank w ogóle miał prawo przetwarzać Twoje dane bez zgody. Warunkiem jest, żeby skutecznie doręczył Ci powiadomienie o zamiarze przekazania danych do BIK i żeby od tego doręczenia minęło co najmniej 30 dni - a to bank musi udowodnić, nie Ty. Naczelny Sąd Administracyjny w serii wyroków z marca 2025 r. potwierdził stanowisko Prezesa UODO: sama zwłoka powyżej 60 dni nie wystarczy, jeśli bank nie wykaże, kiedy i czy skutecznie doręczył takie powiadomienie. Możesz więc pisemnie poprosić bank o dokumentację potwierdzającą doręczenie tego powiadomienia - jeśli jej nie przedstawi, masz podstawę do reklamacji, a w razie odmowy, do skargi do Prezesa UODO.

Ile czasu BIK przechowuje dane, nawet gdy są już spłacone

Nawet spłacone zobowiązanie nie znika z bazy BIK od razu. Dla zobowiązań spłaconych terminowo, bez poważnych opóźnień, po cofnięciu zgody dane przestają być widoczne dla banków oceniających Twoją zdolność czy scoring, ale w bazie zostają jeszcze do celów statystycznych i budowy wewnętrznych modeli ryzyka - maksymalnie 12 lat od wygaśnięcia zobowiązania dla kredytów bankowych (art. 105a ust. 4 Prawa bankowego). Dane z firm pożyczkowych, pozabankowych, BIK może przetwarzać do momentu przedawnienia roszczeń, jednak nie dłużej niż przez 6 lat od spłaty.

To inny, dłuższy okres niż limit 5 lat opisany wyżej dla zobowiązań z opóźnieniem powyżej 60 dni. Tamten dotyczy danych widocznych przy ocenie zdolności kredytowej i scoringu, ten dotyczy wyłącznie przetwarzania statystycznego, którego jako kredytobiorca przy kolejnym wniosku praktycznie nie odczujesz.

Błędny wpis to nie to samo co niewygodny wpis

Tu najczęściej się gubi. Jeśli w raporcie widnieje zaległość, której nie było, albo kredyt spłacony dawno temu wciąż wygląda na aktywny, to nie jest sytuacja na cofnięcie zgody, tylko na reklamację. Reklamację składasz do banku lub SKOK-u, który przekazał błędne dane, nie do samego BIK, a instytucja ma na odpowiedź 30 dni, w skomplikowanych sprawach do 60 dni. Pełną procedurę reklamacyjną, krok po kroku, opisaliśmy w artykule o scoringu kredytowym BIK - nie powielamy jej tutaj.

Cofnięcie zgody służy do czegoś innego: do prawdziwych, poprawnych danych, które po prostu wolisz, żeby nie były widoczne przy kolejnym wniosku kredytowym.

Czy warto cofnąć zgodę przed wnioskiem o kredyt hipoteczny?

Niekoniecznie, i to jest chyba najmniej oczywisty wniosek z tego artykułu. Cofnięcie zgody usuwa z widoku banku całą historię danego zobowiązania, nie tylko tę część, która Ci przeszkadza. Jeśli spłacałeś kredyt terminowo przez kilka lat, to właśnie ta historia buduje Twój staż kredytowy - jeden z sześciu czynników scoringu BIK. Cofając zgodę „na wszelki wypadek", możesz usunąć bankowi dowód na to, że jesteś wiarygodnym kredytobiorcą, zamiast czegokolwiek poprawić.

Weźmy przeciwny przykład do tego z Lesznowoli: ktoś trzy lata temu spłacił kredyt gotówkowy zawsze w terminie i chce go „wyczyścić" z historii tylko dlatego, że kojarzy mu się źle - to był trudny finansowo okres, mimo że spłata przebiegła bez zarzutu. Cofnięcie zgody w tym przypadku nie usunie żadnego problemu, bo problemu tam nie ma - usunie za to pozytywny dowód terminowości, czyli dokładnie to, co pomogłoby przy kolejnym wniosku.

Zanim złożysz wniosek o cofnięcie zgody przed ważnym wnioskiem kredytowym, sprawdź najpierw swój scoring, historię i to, jak bank policzy Twoją zdolność kredytową - dopiero wtedy zobaczysz, czy dany wpis rzeczywiście Ci szkodzi, czy wręcz przeciwnie.

Przemysław Karaś

Ekspert kredytowy, KDFhipo

W bankowości i pośrednictwie kredytowym od 2006 roku: ING i Noble Bank, następnie Tax Care, Expander i Money Expert. Zna proces kredytowy z obu stron biurka, więc wie, jak analityk w banku czyta wniosek i na czym wnioski najczęściej się wykładają.